• Tine Delannoy

GOED VOORBEREID VOOR DE KLAS

LESVOORBEREIDING

In deze vorige blog had ik het over hoe cruciaal het is om goed voorbereid aan de les te beginnen. Heel wat mensen denken dan misschien meteen aan een lesvoorbereiding. In de lerarenopleiding hebben we immers allemaal lesvoorbereidingen gemaakt tot het onze strot uithing. Het zal je dan misschien ook niet verbazen, dat ik die lesvoorbereidingen na mijn opleiding nooit meer gebruikt heb, laat staan dat ik nieuwe heb geschreven. Nu klinkt het natuurlijk alsof ik compleet onvoorbereid, op de bonnefooi mijn klasje binnenstap. Neh! Ik maak wel degelijk lesvoorbereidingen, maar ze hebben eerder iets weg van een kattebelletje. Ik gebruik namelijk altijd een post-it. Kort (zul je denken), maar krachtig (vind ik). Dit is misschien niet voor iedereen voldoende, maar voor mij werkt dit perfect! Ik vind het vooral belangrijk om vooraf even na te denken over de volgorde van mijn les. En hiervoor is een post-it prima. Wat zet ik er op? Stapsgewijs de structuur van mijn les. Waar start ik mee? Wat mag ik niet vergeten te zeggen? Wat moeten ze doen? Hoe gaan ze het doen? Het is een klein geheugensteuntje en een houvast. Samen met een goede agenda, mijn klas klaarzetten, duidelijke instructies en een proper en georganiseerd klaslokaal zijn dit voor mij persoonlijk de 5 dingen die ervoor zorgen dat mijn les niet in chaos eindigt.


AGENDA

Nogmaals, in de bokkenlade ben ik de vergeetkous. Zonder een agenda ben ik een zinkend schip! Mijn agenda ziet er wel chaotisch uit (de vos verliest zijn haren, nooit zijn streken), maar het blijft mijn rots in de branding. Mijn agenda gaat overal met me mee en ligt bij elke les prominent op mijn bank. Na elke les schrijf ik op waar we zijn geëindigd. Wie er al klaar is met welke opdracht, wat we allemaal gedaan hebben en waar ik de volgende les mee kan starten. Ook welke spulletjes ik moet meenemen, wat ik niet mag vergeten,... komen in de agenda.

Ik weet het, zo'n geschreven agenda is wat gedateerd. Het kan natuurlijk ook prima in de agenda op smartschool! Bij elke les kun je ook via smartschool opmerkingen noteren die de leerlingen niet zien. Wat ik wel doe met mijn smartschoolagenda, is op het einde van elke lesdag de tijd nemen om mijn schoolagenda te "herevalueren". Ben ik in bepaalde klassen niet gekomen aan hetgene wat ik in de agenda genoteerd heb, dan pas ik dat aan. Zo weet ik zeker waar ik de volgende les weer verder moet gaan. Ik hoor je al denken, allé, je kan dat toch gewoon gemakkelijk onthouden? Tjah, misschien ligt de oorzaak gedeeltelijk bij mijn blonde lokken, maar het komt vooral omdat ik veel parallelle klassen heb. Ja, een zegen, maar ook erg verwarrend!



KLAAR ZETTEN

Opnieuw een erg belangrijke stap. Ik sta erop dat mijn lokaal volledig klaar is om aan de opdracht te beginnen, nog vóór mijn leerlingen de klas binnenkomen. Dat zorgt bij mij voor rust en structuur. Mijn computer staat aan, het bordboek open en de nodige extra websites of afbeeldingen staan klaar. Al het materiaal dat ik voor die les nodig heb staat vooraan op mijn tafel uitgestald . Heb ik voldoende tijd, dan leg ik al het benodigde materiaal klaar per bank bij elke leerling. Als de leerlingen er dan zijn, kunnen we meteen van start gaan met de les.



DUIDELIJKE INSTRUCTIES

Duidelijke instructies zijn cruciaal! Of je nu leerlingen uit de A- of B-stroom hebt, iedereen heeft baat bij duidelijke instructies. Wanneer er een opdracht misgaat, ligt de oorzaak (meestal) niet bij de leerlingen, maar bij onduidelijke instructies. En om duidelijke instructies te kunnen geven, heb je weer een goede voorbereiding nodig. Als je zelf niet goed heb nagedacht over hoe je de les gaat aanpakken en wat er eerst moet gebeuren, dan ga je als leerkracht maar wat improviseren en is de kans groot dat je wat cruciale informatie achterwege hebt gelaten. Been there, done that.

Ik ben absoluut geen engeltje. Ook mij overkomt het wel eens dat ik niet goed voorbereid ben en het misgaat. Toch heb ik mijn lesje wel (met vallen en opstaan) geleerd. In het begin van mijn loopbaan als leerkracht dacht ik nog dat mijn leerlingen al mijn moeilijke woorden wel begrepen en al heel wat kennis hadden van beeldende technieken. Ik ging ervan uit dat ze wel wisten hoe je een penseel moet vasthouden, dat ze water moeten gebruiken om te schilderen, dat je je penseel bij gebruik van ecoline goed moet uitwassen voor je die in een andere pot ecoline steekt, dat je een penseel met de haren naar boven moeten laten drogen in de pot, dat je zacht duwt op je potlood als je start met schetsen,... Was dat even een teleurstelling! Stel je maar eens voor: gebogen en kapotte penselen, ecolinepotten die plots allemaal bruin zijn in plaats van geel, rood en groen. Het heeft ook even geduurd, alvorens me te realiseren dat precies dáár het schoentje wrong. Mijn motto is sindsdien, ga ervan uit dat de leerling NIETS weet. Ja, er zullen heel wat leerlingen zijn die het wel weten, maar voor diegenen die het niet weten, start je vanuit een 0-fase. Je gaat ervan uit dat ze nog nooit hebben opgeruimd en schoongemaakt (wat bij velen ook nog eens echt het geval is!), nog nooit getekend, geschilderd... Als je dit in je achterhoofd houdt, geef je veel meer eenvoudige en duidelijke instructies en zal je, althans dat was ik toch, positief verrast zijn door de resultaten.


Ik laat in mijn klas elke leerling op zijn eigen tempo werken. Hierdoor zijn tijdens mijn les leerlingen vaak met verschillende opdrachten bezig. Dit is nog wel eens verwarrend voor de leerling. Daarom zorg ik vaak voor een bordschema. Een soort van stappenplan. Wat wordt er eerst afgewerkt? Klaar, dan naar stap 2. Klaar? Start met stap/opdracht 3. Dit is duidelijk en overzichtelijk voor de leerlingen. Want leerlingen willen weten:

  • wat ze moeten doen (en soms ook waarom ze dit moeten doen)

  • hoe ze het moeten doen.

  • hoeveel tijd ze ervoor krijgen.

  • welke hulp mogen ze gebruiken (mogen ze op gsm opzoeken? mogen ze elkaar helpen?).

  • wat ze moeten doen als ze klaar zijn.

Zorg dat dit laatste ook erg duidelijk is voor je leerlingen. Want...als ze niets meer om handen hebben, dan begint de verveling toe te slaan en daarmee helaas de miserie. In mijn werkboek Inbeeld heb ik hierover 2 pagina's met suggesties opgenomen (p4-5): "Ik ben klaar! Wat nu?". Dit kan gaan over aanvullende opdrachten ivm klasorde, lezen, helpen met klasgenoten of tekenopdrachten (uit een lange lijst met ideetjes). Ook mijn tekenlade met Ik-weet-niet-wat-te-tekenen-ideetjes (terug te vinden op deze blog) weten de leerlingen wel te smaken.



VIEZE VUILE OPDRACHTEN

Meestal laten leerkrachten opdrachten zoals schilderen, druktechnieken graag achterwege omdat er heel wat organisatie aan te pas komt. Het zijn (zoals ik ze noem) vieze, vuile opdrachten! Uitleg hierover vind je op deze blog.



OPRUIMEN

Na elke les wordt de klas opgeruimd.

Ik vind het erg vervelend om te werken in een slordige klas. Dit is absoluut vreemd voor mijn doen! Zoals ik in deze blogpost al schreef. Ik ben een chaoot en een sloddervos. Maar niet in mijn klas. In mijn klas heb ik het graag mooi gestructureerd. Het is niet perse dat ik het graag zo heb, het is eerder een noodzakelijk kwaad. En iets dat ik al doende heb geleerd, met vallen en opstaan. In de eerste jaren dat ik lesgaf verdween er nogal wat materiaal en werd er hier en daar wel eens wat vandalisme gepleegd. Iemand maakte een werkstukje van iemand anders kapot, er werd op de bank getekend,... Ik heb gemerkt dat een nette en propere klas een beetje werkt als "voorbehoedsmiddel". In een nette, propere klas is de leerling veel minder snel geneigd de boel kapot te maken dan in een vuil, vies lokaal. Dan denkt de leerling gewoon, wat maakt dat beetje extra vuil nu nog uit?

Dus als je denkt dat na elke les opruimen een beetje overdreven en nutteloos is omdat het toch weer vuil wordt? Dan ga ik hier in discussie. Een proper lokaal nodigt uit om het ook weer netjes achter te laten. De leerlingen helpen hieraan mee. Alle taken worden verdeeld om de klas op kort tempo weer netjes achter te laten. Elke leerling is daarnaast ook verantwoordelijk voor zijn eigen bank. Op het einde van de les kom ik controleren. Soms is dit tafereel een beetje militant. Ik doe dan mijn "toer" en ga bij elke bank langs om te kijken of die proper is. Misschien een beetje extreem, maar ik vind het belangrijk dat de leerlingen leren zorg dragen en respectvol omgaan met materiaal. Dat is dus ook inclusief de banken en tafels, de vloer vegen, de wasbak schoonmaken,... En hoewel er wel eens eentje moppert en de vorige leerling beschuldigt: "de bank was al zo vuil", verloopt de klas opruimen meestal vlekkeloos. En een pluim van de juf is ook altijd leuk!


Ook het materiaal heb ik graag net gestructureerd en gerangschikt in de kasten. Tips om alles netjes op te bergen en ervoor te zorgen dat materiaal niet verdwijnt geef ik in de volgende blogpost.

NOG EVEN DE TIPS OP EEN RIJTJE:

-kom goed voobereid naar de klas

-houd een agenda bij

-zorg dat alle benodigde materiaal klaar staat

-geef duidelijke instructies (vooral bij 'vieze, vuile opdrachten')

-laat je helpen door je leerlingen en geef ze verantwoordelijkheid

-zorg voor een nette klas

-maak duidelijke afspraken



Heb je nog aanvullingen of opmerkingen? Laat het me zeker weten. Want samen raken we verder dan alleen. ❤️


MIS GEEN BLOGPOST

Voer je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen wanneer er een nieuwe post online staat.

Hey, ik ben Tine! Ik ben leerkracht beeld/ plastische opvoeding, auteur van InBeeld en mama van 2 tieners. Ook geef ik creatieve en kunsteducatieve workshops. Op deze blog vind je tips en ideetjes om creatief aan de slag te gaan met je leerlingen of kinderen. 

  • Pinterest
  • Instagram
  • LinkedIn - Black Circle
  • YouTube