• Tine Delannoy

PRAKTISCHE TIPS OM IN DE KUNSTKLAS CREATIEF DENKEN TE STIMULEREN

Wat is nu precies creativiteit? Creativiteit wordt nogal verschillend geïnterpreteerd, maar wijst in het algemeen op een vermogen om iets nieuws te scheppen.


Een kunstvak kan volgens mij de uitgelezen les zijn om creatief aan de slag te gaan, maar is het daarom niet altijd. Als de leerlingen iets exact gaan namaken of kopiëren, doen we geen beroep op de creativiteit van de leerlingen.

En ja! Daarom is het ook belangrijk om net in onze kunstvakken extra aandacht te besteden aan creatief denken. Stimuleren we dit wel genoeg bij onze leerlingen? En hoe kunnen we dit gaan aanpakken? Want ook creativiteit kunnen we leren en heeft oefening nodig.


Creativiteit gaat grotendeels over probleemoplossend denken. Het vinden van antwoorden op problemen. Maar creativiteit heeft ook te maken met originaliteit, met inventiviteit en daadkracht. Met enkel ideeën geraak je er niet. Je moet ook met het idee aan de slag gaan! Creativiteit vraagt om nieuwsgierigheid, verbeelding en dingen in vraag durven stellen. Maar als we in de klas de stap te groot maken, kan dit voor leerlingen ook een bepaalde angst teweeg brengen. 'Ik weet niets, ik vind niets, ik kan niets bedenken,…' Probeer daarom in de klas stap voor stap te werken en gooi hen niet meteen vanaf de eerst opdracht in het diepe.

Maar weet ook dat mislukking en leren uit je fouten hand in hand gaan met het stimuleren van creativiteit. Wanneer leerlingen gaan experimenteren, onderzoeken en uitproberen, gaan ze vaak botsen op problemen waar ze geen oplossing voor vinden. Ze proberen ook dingen uit die niet succesvol zijn of niet het gewenste resultaat geven. Ook met deze teleurstelling of mislukking leren omgaan is een erg belangrijke vaardigheid die de leerlingen onder de knie moeten krijgen. Een belangrijke les voor hun latere leven.


Enkel als we de leerlingen voldoende vrijheid en ruimte gunnen, creëren we mogelijkheden om het creatief denken te stimuleren. Maar hoe kunnen we dit nu het beste doen? Hieronder een aantal concrete tips!


  • Vraag je leerlingen “waarom?”. Waarom vind je het mooi? Waarom doe je dit zo? Waarom, waarom, waarom…. Het zorgt ervoor dat ze beter leren nadenken over keuzes , bewuster handelen en het zet hun verbeelding aan het werk.

  • Laat de leerlingen zelf kiezen met welk materiaal ze de opdracht gaan uitvoeren. Jongere leerlingen laat je kiezen tussen 2 of 3 materialen. Het zorgt ervoor dat ze bewust gaan nadenken over de materialen in kwestie, wat ze verkiezen en waar ze het beste resultaat mee denken te bekomen. Nadenken en keuzes maken, maakt deel uit van het creatieve proces. Heb je al wat oudere leerlingen, die dus al veel materialen en technieken kennen, kun je hen zelfs volledig vrij laten in hun keuze.

  • Laat de leerlingen eens een bekende techniek op een andere manier uitvoeren. Bv ondersteboven schilderen à la Michelangelo (laat de leerlingen liggen op de grond onder hun bank en kleef hun blad aan de onderkant van de schoolbank), schilderen met de linkerhand, geblinddoekt, met een verlengstuk aan hun penseel, met natuurlijke materialen zelf penselen maken,…

  • Geef hun fantasie een zetje door associatieve oefeningen. Omdat hier ook heel wat voorbeelden en praktische tips voor zijn ga ik hier dieper op in, in een toekomstige blogpost.

  • Start de les met een brainstorm moment. Moedig de leerlingen aan om door te denken en niet meteen op te geven of te snel te stoppen. Niemand in de klas mag oordelen over ideeën van anderen! Ook al lijken sommige ideeën misschien op het eerste zicht onhaalbaar of belachelijk. Geef de leerlingen duidelijk mee dat er geen slechte ideeën zijn.

  • Eindig de les tijdig en presenteer alvast de volgende opdracht op het einde van de les. Zo geef je de leerlingen reeds de ruimte om erover na te denken. Geef ze geen concrete taken, maar laat ze onbewust alvast stilstaan bij de opdracht.

  • Laat leerlingen spelen, experimenteren en zelf ontdekken. In plaats van de leerlingen zelf de kleuren te leren mengen kun je bijvoorbeeld elke leerling een bordje geven met de basiskleuren (eventueel aangevuld met zwart en wit) en hen zelf laten ontdekken. Maak er eventueel een wedstrijdje of spelletje van: Maak in 5 minuten tijd zoveel mogelijk verschillende kleuren; ontwerp je eigen nieuwe kleur en geef de kleur een leuke naam; maak foto's van je waterpotje dat telkens van kleur verandert wanneer je je penseel uitspoelt, ...

  • Daag leerlingen uit met wat moeilijkere denkoefeningen. Als ze bijvoorbeeld ruimtelijk werk moeten maken, geef ze dan eens geen toegang tot de lijmpistolen. Laat de leerlingen zelf nadenken over de mogelijkheden om materialen te verbinden met elkaar. (zorg dat er heel wat materiaal klaar ligt in de klas waarmee ze dit probleem kunnen oplossen, bv touw, ijzerdraad, rekkertjes, nietjes, snijmesjes, breekmessen, karton, snelbinders,…

  • Bedenk een erg ruim te interpreteren opdracht waarmee ze alle kanten op kunnen. Maak een kunstwerk rond een bepaald thema (de natuur, je lichaam, verlies ,…) of specifieker maak een kunstwerk rond een herinnering, rond een emotie,… maak een kunstwerk als protest tegen…maak een kunstproject met afvalmateriaal…

  • Geef hen een aantal materialen en geef de leerlingen als opdracht: “maak hier iets mee”. Zorg ervoor dat dit materialen zijn waarmee de leerlingen ruimtelijk aan de slag kunnen. Bijvoorbeeld wat afvalmateriaal of tandenstokers, lange satéstokjes,…. Toon geen voorbeelden en laat hen niet op zoek gaan naar ideeën op hun gsm of op de computer. Laat ze zolang nadenken tot ze zelf iets bedacht hebben. Erg moeilijk, maar tracht niet te helpen met het aandragen van ideeën. Geef minder creatieve leerlingen de ruimte en tijd om tot ideeën te komen. En ja, dat kan al eens erg lang duren! Heb geduld!



MIS GEEN BLOGPOST

Voer je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen wanneer er een nieuwe post online staat.

Hey, ik ben Tine! Ik ben leerkracht beeld/ plastische opvoeding, auteur van InBeeld en mama van 2 tieners. Ook geef ik creatieve en kunsteducatieve workshops. Op deze blog vind je tips en ideetjes om creatief aan de slag te gaan met je leerlingen of kinderen. 

  • Pinterest
  • Instagram
  • LinkedIn - Black Circle
  • YouTube