• Tine Delannoy

SLEUTELVRAGEN GEBRUIKEN IN DE KUNSTKLAS


Vaak begon ik mijn les met enkele vragen. Wat is een organische vorm? Wie weet er welke kleur we krijgen als we geel en rood gaan mengen? Wat is abstracte kunst? Dit zijn vragen waarop ik natuurlijk zelf het antwoord wist en waarvan ik hoopte dat mijn leerlingen dit ook konden geven. Bleek dat dit nou niet altijd de beste manier van vraagstelling is.


Hoe moet het dan wel?

Ja, hoe kan het dan beter? Met een sleutelvraag. Een sleutelvraag is een open vraag waarop er geen passend of correct antwoord is. Er zijn dus altijd meerdere antwoorden mogelijk. De leerlingen moeten vanuit hun eigen ervaring en verbeelding gaan (onder)zoeken en nadenken over de sleutelvraag om een eigen en uniek antwoord te verkrijgen.


Een sleutelvraag leent zich dan ook uitstekend om in de kunstklas mee aan de slag te gaan. Het bleek een perfect vertrekpunt om beeldende opdrachten rond uit te bouwen. Sleutelvragen prikkelen de leerlingen om hun verbeelding te gaan gebruiken. De leerlingen gaan daarom ook veel creatiever aan de slag. Het zorgde voor mij, als leerkracht, echt voor verrassende resultaten die ik ook zelf niet meteen had verwacht.


Hoe gebruik ik een sleutelvraag?

Een sleutelvraag kan gewoon de opdracht zijn. De leerlingen krijgen dan bij de start van de les een sleutelvraag waarover ze moeten gaan nadenken en waarbij ze hun ideeën moeten gaan vertalen naar een beeldend werk.


Hier even een voorbeeld. Hoe zou de wereld, de school, ons huis er uit zien als we de grond niet mochten raken? Laat de leerlingen over deze vraag nadenken/ brainstormen en dit beeldend gaan vertalen. Ze kunnen bv een maquette maken; een ontwerp tekenen in Sketchup, Paint of Gimp; een collage maken; een tekening/schets…


Ik maakte hieronder een lijstje met sleutelvragen die je meteen als beeld opdracht kan gaan gebruiken:

· Als je hier naar kijkt, wat denk je dat er dan in zit?

· Hoe zou de wereld er uit zien als we de grond niet mochten aanraken?

· Wat als er geen enkel vrij plekje op de aarde meer is om te bouwen?

· Wat zou er gebeuren als er geen regels waren?

· Wat als je huisdier slimmer is dan jij?

· Hoe zou de wereld er uit zien als niemand benen had?

· Wat als je gsm op een dynamo werkte?

· Stel je zou in dit kunstwerk kunnen rondlopen, wat of wie zou je daar dan tegenkomen?

· Hoe ziet een schooldag eruit over 30 jaar?

· Hoe zouden mensen kunnen communiceren als er geen taal zou bestaan?

· Wat als dieren zouden kunnen praten?

· Hoe zou de wereld eruit zien als er geen cirkels bestonden?

· Hoe zou het leven op een andere bewoonde planeet eruit kunnen zien?

· Wat als superhelden echt zouden bestaan?

· Wat als er geen huizen waren om in te wonen?

· Hoe zou jij de wereld verbeteren met je zelf gekozen superkracht?

· Wat als niemand zou kunnen praten?

· Wat als iedereen kind zou blijven?

· Enzovoort enzoverder…


Maar een sleutelvraag kunnen we ook gebruiken om de leerlingen dieper te laten nadenken. Vroeger liet ik mijn jongens uit 1B een motorhelm en handschoenen natekenen als oefening op waarnemingstekenen. Maar met het gebruik van de sleutelvragen realiseerde ik me dat ik ook aan deze oefening meer diepgang kon geven. Waarom kan ik deze waarnemingsoefening ook niet meteen koppelen aan een maatschappelijk thema? De leerlingen kunnen bijvoorbeeld gewoon een vaas gaan natekenen. Maar wat als die vaas meer zou zijn dan alleen maar een vaas? Wat als de vaas symbool zou staan voor iets? Als er een verhaal achter zou zitten? Als er een reden was om die vaas te tekenen? Als je er een betekenis aan kon geven? Wel, dan krijgen we niet alleen een tekening van een vaas, maar dan wordt het volgens mij pas echt een kunstwerk.


Enkele ideetjes. Laat de leerlingen eens zelf een voorwerp meenemen om na te tekenen. Laat ze thuis een voorwerp uitzoeken die ze eigenlijk niet perse meer nodig hebben en gemakkelijk weg kunnen gooien. Laat ze hierbij bijvoorbeeld nadenken over de wegwerpmaatschappij of materialisme. Ook kun je dit meteen linken aan ontspullen en leren leven met een minimum. Of laat hen voorwerpen meenemen van emotionele waarde of bv een voorwerp die hun blij, verdrietig,… maakt. Laat ze nadenken over hoe we herinneringen en emoties koppelen aan voorwerpen. Kunnen ze dit voorwerp loslaten/weggooien en enkel de herinnering overhouden?


Ook hierbij heb ik een lijstje opgesteld met sleutelvragen:

· Welk voorwerp zou je kiezen als je maar één voorwerp mag meenemen uit je huis?

· Wat als je in de tijd terug kon gaan, wat zou je dan anders doen?

· Wat zou je doen als de wereld nog een week zou bestaan?

· Hoe zie jij jezelf als je in de spiegel kijkt?

· Wat zou je willen veranderen aan jezelf?

· Waarom is dat belangrijk voor je?

· Welke waarde hecht je daaraan?

· In welk verhaal zou jij de hoofdrol willen spelen?

· Welk soort personage zou jij willen zijn?

· Acteren we ook soms in ons echte leven?

· Welke emoties durven we soms niet te tonen?

· Welke stukken van je lichaam zou je willen houden en welke eigenschappen van dieren zou je willen toevoegen?

· Hoe voel je je daarbij?

· Waar zou jij wonen als je overal op de wereld zou kunnen wonen?

· Als je een dag zou kunnen doen wat je zelf wilt, wat zou je dan doen?

· Als je een dag onzichtbaar was, wat zou je dan doen?

· Als je iets aan jezelf zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?

· Als je een lichaamsdeel zou kunnen omruilen, wat zou dat dan zijn?

· Als je een dier zou kunnen zijn, welk dier zou je dan willen zijn en waarom?

· Enzovoort enzoverder…


We kunnen dus een sleutelvraag gebruiken om onze opdracht aan te koppelen of om onze opdracht meer verdieping te geven, maar ook tijdens de opdracht is het gebruik van sleutelvragen erg leerrijk. Hier even een voorbeeld. Als je leerlingen aan het knutselen of tekenen zijn, dan komen er natuurlijk wel wat problemen op hun pad. De meeste leerlingen hebben dan ook snel de neiging om meteen de hulp van de leerkracht in te roepen. Juf, ik zit met een probleem? Wat moet ik nu doen? Natuurlijk heb je dan als leerkracht de reflex om meteen te hulp te schieten en oplossingen aan te bieden. Maar waarom niet eerst de leerlingen zelf laten nadenken? Als er nu bij mij in de klas een hulpvraag komt, probeer ik mezelf eerst de mond te snoeren (die niet altijd zo simpel is en me helaas ook niet altijd lukt) en tracht ik de les even stil te leggen en te vragen: Hoe zouden we dit kunnen oplossen? En het is zo fijn om te zien hoe leerlingen dan zoveel sneller geneigd zijn om te gaan nadenken, elkaar te gaan helpen en vaak ook meerdere correcte antwoorden geven (waaraan ook ik niet altijd gedacht heb). Deze antwoorden vanuit de leerlingen zijn niet altijd allemaal even bruikbaar, maar toch kan elk antwoord op zijn manier nuttig en verrijkend zijn.


Andere sleutelvragen die hier in het rijtje passen zijn:

· Hoe zouden we dit kunnen maken?

· Hoe kunnen we dit idee gaan vertalen naar een kunstwerk?

· Hoe gaan we dit nu aanpakken?

· Welke afspraken zullen we hierover maken?

· Hoe spreken we af?

· Hoeveel tijd zullen we hiervoor voorzien?

. Waarom doe je dit zo?

. Waarom heb je hier voor gekozen?

· Enzovoort enzoverder…

MIS GEEN BLOGPOST

Voer je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen wanneer er een nieuwe post online staat.

Hey, ik ben Tine! Ik ben leerkracht beeld/ plastische opvoeding, auteur van InBeeld en mama van 2 tieners. Ook geef ik creatieve en kunsteducatieve workshops. Op deze blog vind je tips en ideetjes om creatief aan de slag te gaan met je leerlingen of kinderen. 

  • Pinterest
  • Instagram
  • LinkedIn - Black Circle
  • YouTube